Model biznesowy. Business Model Canvas. Lean Canvas. Biznes plan.

Może kojarzysz taka scenę z filmu Big Eyes, w której bohater grany przez Christopha Waltza zauważa, że klienci nie chcą kupować sprzedawanych przez niego obrazów. Za to darmowe plakaty rozchodzą się w mig i są nawet zrywane z klejem ze ścian. Wtedy sprytny bohater szybko postanawia zmienić swój produkt i zamiast sprzedawać płótna, przerzuca się na masową sprzedaż tanich, papierowych reprodukcji. Z ogromnym sukcesem. (Dobry film – reszty filmu nie zdradzamy).

Wertowanie biznes planu

Czasami w biznesie jest tak samo – mamy w głowie jeden produkt, a zarabiać moglibyśmy na jakiejś jego odmianie. Ale aby to zrobić, musimy trochę zmienić podejście, znaleźć innych partnerów, zrewidować strategię. 

W przeszłości, jeśli ktoś chciał do takiej zmiany produktu podejść metodycznie, wyjmował swój długi, pogmatwany biznes plan, wertował cały dokument i zmieniał zawartość wielu stron tekstu. Jednocześnie liczył po cichu na to, że całość po zmianach będzie się jeszcze „trzymała kupy”. Zadanie dość karkolomne, uciążliwe, nudne i bolesne.

Dobra wiadomość jest taka, że dzisiaj mamy prostsze niż biznes plan narzędzia, które pozwalają nam szybko i efektywnie zrewidować podejście do naszego biznesu. Dzięki nim możemy zebrać dużą ilość informacji w jeden model, a dodatkowo widzieć cały nasz biznes na 1 kartce papieru.  Nie wymagają więcej pracy niż potrzeba do poukładania swojego biznesu. Przez co pozwalają oszczędzić czas i dokonywać sprytnych zmian biznesowych we współczesnym tempie, czyli szybko 🙂

Zanim zaczniesz tańczyć indiański taniec radości (co?) – jedna uwaga: prostsze narzędzie nie znaczy, że zwalnia z dokładnego przemyślenia poszczególnych elementów. Nic nie zrobi się samo!

Business Model Canvas i Lean Canvas

No dobra, to o co chodzi?

Kilka lat temu powstało proste narzędzie, które zrewolucjonizowało podejście do modelu biznesowego. To Business Model Canvas (BMC) i jest ilustracją modelu biznesowego na 1 kartce papieru.

BMC został stworzony przez Alexandra Osterwalder’a (strategyzer.com) jako narzędzie bazujące na naukowej analizie istniejących firm. Na podstawie tego badaniawielu firm i sektorów wyodrębnił on elementy wspólne, które składają się na model biznesowy.

Niedługo później powstała wariacja BMC – Lean Canvas (LC), stworzona przez Ash Maurya, z z czasem jeszcze tysiące innych wersji.
Ale my skupimy się na tych 2 najbardziej popularnych – BMC i LC. Oba modele różnią się zaledwie kilkoma elementami, ale dzięki temu można je wykorzystać do pracy z biznesami na różnych etapach rozwoju.

business model canvas _ lean canvas1

My używamy Lean Canvas dla nowych biznesów, oraz takich, które potrzebują uporządkować informacje (etap product – market fit oraz problem – solution fit). BMC wykorzystujemy głównie z firmami, które są dłużej na rynku, które mają już produkty, które potrzebują usprawnień lub które potrzebują skupić swoją uwagę na logistyce i współpracy z partnerami i dostawcami. Który Ty powinieneś wybrać? Wybierz ten model, który Tobie lepiej pasuje, bardziej z Tobą rezonuje i odpowiada Twojej sytuacji. Oba są bardzo ok.

Po co mi to?

No ale po co w ogóle te narzędzia? Dzięki BMC i LC możesz tworzyć od nowa lub poprawiać istniejące modele biznesowe. Dla własnego użytku – zaplanowania modelu biznesowego, wychwycenia słabych elementów, uporządkowania całego obrazka (zwłaszcza jeśli w firmie jest kilku partnerów), dopracowania poszczególnych elementów. Dla pracy zespołowej – do burzy mózgów, zaprezentowania założeń swojego biznesu albo części jego konceptu (np. partnerom biznesowym, klientom, inwestorom, konsultantom).

Jak z tego korzystać?

Właściwie jak chcesz. Jeśli masz nasz planer Rebel’s Agenda – BMC już w nim jest. Możesz go też wydrukować z internetu i wypełnić. Możesz też rozrysować sobie to na dużych kartkach i przyklejać samoprzylepne kolorowe karteczki. Możesz wypełniać samemu, możesz z zespołem. Możesz pisać, rysować i kolorować. Generalnie – rób co chcesz, to Twój model 🙂

W skrócie każdy z modeli zawiera 9 pól opisujących wartość dla klienta, produkt (oraz związane z nim elementy) oraz finanse (zysk, koszt). Wypełnij wszystkie pola i zobacz jakie masz wnioski. Zacznij od pytań: Czy to ma sens? Czy coś można poprawić? Jakie są mocne /słabe /niebezpieczne /ryzykowne punkty? Czy któreś elementy negatywnie wpływają na inne?

Takich modeli możesz tworzyć kilka, żeby porównać i wybrać najlepsze podejście. Wybrany model możesz udoskonalać (a nawet powinieneś) w miarę rozwoju firmy i zbierania dodatkowych informacji i wniosków z testów rynkowych.

Jak wypełnić pola?

Często zaleca się zaczynanie wypełniania modelu od strony prawej – opisującej wszystko, co związane z klientem i generujące przychody. A później przejście do strony lewej, opisującej infrastrukturę (w BMC) lub podejście do produktu (LC) i będące stroną kosztową. Ale prawda jest taka, że możesz wypełniać jak Ci wygodnie.

Do poszczególnych pól wpisuje się:

  • Wartość: jaką wartość oferujesz klientom, co dla nich robią Twoje produkty lub usługi.
  • Klienci: Twoi najważniejsi klienci. Konkretnie nazwani klienci, albo segmenty klientów.
  • Relacje: jakie muszą być ustalone z klientami żeby dostarczyć im wartość. Jak je nawiązać?
  • Sposoby dotarcia: jak produkt jest/może być dostarczany.
  • Przychody: wszystkie sposoby zarabiania pieniędzy. Za co klienci są gotowi zapłacić.
  • Koszty: najważniejsze koszty funkcjonowania firmy.
  • Kluczowi partnerzy: Twoi partnerzy biznesowi, dostawcy, którzy są niezbędni do funkcjonowania firmy.  Sprawdź czy nie polegasz na nich za bardzo. Czy możesz ich w razie co zmienić.
  • Kluczowe działania: najważniejsze działania i Twoje aktywności, dzięki którym możesz wytworzyć i dostarczyć wartość klientom.
  • Kluczowe zasoby: zasoby niezbędne by tworzyć wartość dla klienta (zasobem może być Twój zespół, wiedza, maszyny itp).

Zmienione pola w przypadku Lean Canvas:

  • Problem: jaki problem klientów chcesz rozwiązać swoimi produktami.
  • Rozwiązanie: jak rozwiązujesz problem swoich klientów – Twój produkt, usługa (tutaj często jest to MVP, które z czasem może się zmieniać, żeby odpowiadać na problem klientów).
  • Kluczowe miary: najważniejsze miary, które powiedzą Ci, czy osiągasz swoje cele.
  • Przewaga konkurencyjna: nazywana w angielskiej wersji “niesprawiedliwą przewagą”, czyli prawdziwa przewaga, której nie może “podrobić” konkurencja. Często to pole może pozostawać puste.

Tu pokrótce instrukcja obsługi (ang, ale można włączyć PL napisy)

A tu sam Alex tłumaczy wykorzystanie BMC na przykładzie Nespresso (ang)

BMC i LC to super narzędzia pozwalające na szybkie i sprawne weryfikowanie założeń naszego modelu biznesowego. Korzystasz z nich? A może wybrałeś inne? Daj znać.

 

 

Komentarze 3

  1. Sam proces poznałam już na blogu brandpro , ale brakowało mi przykładów. Przykład z nespresso super przedstawia, jak bmc wykorzystać w praktyce – dzięki!

    1. Post
      Author
  2. Bardzo ciekawe rozwiązanie. Myślę, że przyda się nie tylko startującym, ale także tym, którzy już mają biznes, który lekko wyhamował. Warto sprawdzić co robimy źle?

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *